Strona główna
Aktualności
Gniezno rodu Piastów
Ośrodek Kultury Słowiańskiej
Drużyna
Spektakle
Jarmark średniowieczny 2007
Jarmark Średniowieczny 2006
Jarmark Średniowieczny 2005
Słowiańskie ciekawostki
Webmaster

   

Dziś wieże katedry widoczne z każdego miejsca w Gnieźnie przypominają historyczne znaczenie miasta. To tu w Gnieźnie mamy swoje źródło jako naród, stąd także wywodzi się nasza państwowość. Gniazdo kultury i historii to właśnie Gniezno zwane niegdyś Gniezdnem. Naszemu miastu, choć dziś trudno w to uwierzyć, dzieje przypisały szczególną rolę.. W początkach X w. Zaczęło spełniać funkcję centralnego grodu Polan wiodącego plemienia Słowian żyjących na terenach obecnej Polski. Historycy często te rodzącą się organizację państwową nazywają Państwem Gnieźnieńskim.

Według zapisów średniowiecznych to już w X wieku Gniezno było najistotniejszym ośrodkiem władzy związanym z rodem Piastów. Początki osady sięgają tu jednak VI i VII wieku, wówczas grodzisko sytuowało się na Wzgórzu Panieńskim obecnie Rynek. Położenie osady na przecięciu głównych szlaków handlowych oraz usytuowanie wśród pagórków i dostatek wody wspierały rozwój pierwszej osady. Bliskość osady na Wzgórzu panieńskim i ośrodka kultu na Wzgórzu Lecha doprowadziły do szybkiego rozwoju. Pod koniec VIII w. Jak mówią odkrycia archeologiczne wzniesiono gród książęcy i podgrodzie. Grodzisko okolono wałami drewniano-ziemnymi. Wzgórze Lecha było już wcześniej plemiennym ośrodkiem kultu słowiańskich bóstw. Odkryte w podziemiach katedry palenisko z ok. VII-VIII w. Ma charakter kultowy, podobnie jak kamienny nasyp pod obecną lokalizacją kościoła św. Jerzego. Najprawdopodobniej nasi pradziadowie czcili głównie bóstwa lunarne.

Nie wykluczone, że wznoszono tu również posągi Światowida. Mimo przypuszczeń trudno stwierdzić na pewno, że pierwsza świątynia chrześcijańska powstała za panowania Lestka już w IX. Mieszko I - pierwszy historycznie udokumentowany władca Polski, tworzył spore terytorialnie państwo przyjmując głownie z pobudek politycznych chrześcijaństwo. Najprawdopodobniej chrzest władcy odbył się w Gnieźnie, w Wielką Sobotę w 966 r. Był on niejako konsekwencją wyboru czeskiej chrześcijanki Dobrawy na żonę księcia. Tym sposobem Mieszko uchronił kraj od narzucenia chrześcijaństwa przez Niemców. Gniezno będąc stolicą, stało się ważnym centrum handlu i rzemiosła. Gród, przejmując chrześcijańska wizję władzy i państwa pełnił podwójną funkcję. Stolica państwa, stała się ośrodkiem chrześcijaństwa.
 

Około 970 roku Mieszko na podwalinach oratorium wzniósł okazały kościół. Mniej więcej w miejscu obecnego kościoła św. Jerzego powstał kamienny zamek z przyległą doń kaplicą.
Szczyt świetności Gród Lecha przeżywa podczas władzy Bolesława Chrobrego. Wówczas następują istotne fakty historyczne. Władza Bolesława Chrobrego przynosi utworzenie arcybiskupstwa w 999 roku, Zjazd Gnieźnieński związany z wizytą cesarza Ottona III u grobu św. Wojciecha, którego ciało Chrobry złożył w katedrze. W czasie zjazdu zostało oficjalnie ogłoszone powołanie wolą papieża Sylwestra II metropolii kościelnej w Gnieźnie oraz podległych jej biskupstw: w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu. Ponadto Otton III obiecał Chrobremu koronę dokonując podczas wizyty symbolicznie aktu nadania władzy.

Świątynię wzniesioną przez Mieszka wyniesiono do rangi katedry. U schyłku życia w 1025 roku Chroby został koronowany jako pierwszy król Polski. Gniezno było także miejscem koronacji kolejnych władców: Mieszka II, Bolesława Śmiałego, Przemysła II i Wacława II Czeskiego. Kolejnym zdarzeniem, które odcisnęło się na losach miasta był Najazd Brzetysława. W 1038 r. Brzetysław książe czeski, złupił Gniezno. Jak podają źródła wywiózł też z katedry relikwie św. Wojciecha. Kazimierz Odnowiciel tuż po najeździe czeskim przenosi stolicę państwa na południe do Krakowa. Tym samym okres wielkiego znaczenia Gniezna dla Polski zamknął się jak dotąd bez powrotnie. Miasto pozostało jeszcze siłą rozpędu i dzięki siedzibie arcybiskupstwa istotnym ośrodkiem sakralnym. W 1192 roku wybucha pożar, który niszczy zamek. Władysław Odonic wznosi nowy częściowo z kamienia a częściowo z cegły, odkryty przez archeologów w nikłej części. Mimo upadku jeszcze za czasów wspomnianego Odonica (lata 1239-1243) Gniezno otrzymuje prawa miejskie. W XIII i XIV w. Miasto lokacyjne otaczają mury, od wschodu także fosa. Miasta posiada trzy bramy: Poznańska zwana też Tumską, Toruńską i Pyzdrską. Kolejne zniszczenie przynoszą w 1331 roku Krzyżacy, paląc część podgrodzia. Jak głosi podanie przed całkowitym zniszczeniem miasta ochronił je jeden z miejscowych ojców Franciszkanów. Kazimierz Wielkielki dba o przywrócenie choćby częściowe rozwoju miasta. Rządy Władysława Jagiełły czynią Gród Piastów istotnym jedynie jako stolicę chrześcijaństwa.

rycina grodu X do XII wiek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pozycjonowanie Gniezno