|
Imiona Słowian
Imiona słowiańskie wywodzą się z prechrześcijańskiej tradycji. Znaczenie imienia stanowiło wróżbę dla noszącej je osoby. Z nadaniem imion związany był zwyczaj okłamywania złych mocy. Do postrzyżyn, które miały miejsce w wieku około 7 lat dzieci nosiły imiona zastępcze tak by złe duchy nie mogły się orientować w ich istnieniu. Takie imiona miały często wydźwięk zaprzeczenia np.: Nielub czy Niemój. Cechą charakterystyczną imion słowiańskich, odróżniającą je spośród „zawołań” innych ludów indoeuropejskich był brak odniesień do wyznawanych bogów co wynikało z silnego tabu, oraz nazw zwierząt. Nie było też u naszych ojców imion związanych z bronią. Stąd warto zwrócić uwagę na przekłamanie jakiego dopóścił się Jan Długosz używając wobec Mieszka I miana Mieczysław, które w żaden sposób nie ma powiązań z imieniem słowiańskiego władcy. Funkcją imienia było nacechowanie młodych ludzi cnotami potrzebnymi w walkach lub w radzie plemiennej. Nasi przodkowie dbali też by „miano” było też wezwaniem do zgody i ładu. Często przypominało o szacunku wobec starszych. Nadawane przy postrzyżynach imiona były złożone. Częstymi pniami były: bor-, woj-, raci-, stan-, stoj- ;np. Borysław, Jarosław, Miłostan, Wojsław, Racimir, Stanimir, Stojgniew. Wielkie znaczenie dla Słowiam miały sława i mir stąd były one najczęstrzymi członami imion (Sławomir czy Jarogniew). W imionach słowiańskich wyrażał się też aspekt rodziny czyli siemi stąd mamy w imionach wuja czy stryja (Siemowit, Mściwuj, Sulistryj). Dwuczłonowe imiona męskie miały często zakończenie –sław od słowa sława, -ciech od słowa cieszyć, -mysł od myśleć, -rad od radować, -gniew, -woj, -włód od władać, -wit w znaczeniu pan, -mił od miły oraz -mir czyli pokój. Charakterystyczną cechą jest możliwość przestawienia kolejności członów, co tworzy pary imion takie jak Sławomir i Mirosław, Gniewomir i Mirogniew. Imiona kobiece tworzono często dodając końcówkę -a do imienia męskiego (Mirosława czy Dobromiła). Zarówno imiona męskie jak i żeńskie bywały skracane i zdrabniane, co zrodziło formy: Bolko i Bolek z Bolesława, Jarko od Jarosława czy Jarogniewa, Radochna z Radosławy. Zdażały się też imiona jednoczłonowe, od przymiotników lub rzeczowników pospolitych jak: Goszczon, Baran, Szydło, Kąkol. Przed przejęciem chrześcijaństwa używano na ziemiach polskich tysięcy imion rodzimych, z których większość została zapomniana. Część imion została zapisana w dokumentach głównie koscielnych. Jednym z najważniejszych, śladów dzięki, któremu możemy poznać mnogość imion słowiańskich jest Bulla gnieźnieńska z 1136 roku papieża Innocentego II. Papież określa przynależności metropolity gnieźnieńskiego wymieniając między innymi wsie oraz chłopów w nich mieszkających. Mowa tu o 300 różnych posiadaczach, chłopach, koniuchach, cieślach, rycerzach piwowarach i łagiewnikach, którzy zajmowali się wytwarzaniem naczyń drewnianych. Do Archidiecezji Gnieźnieńskiej Bulla wlicza „prowincja Żniejn z dziesięcinami, z targiem, z jeziorami i z całą jurysdykcją świecką, złożona z tych wsi : Grochowiszcza z tymi posiadaczami: Dziurzewic, Radzięta, Mysłak, Sirak; Starzy Biskupicy z tymi: Stawosz, Rus, Suł, Białowąs, Witosza, Pęcisz, Smarsk, Miłoch, Kraik, Niegłos, Koniusz, Dał, Marłek, Krzyż, Fozdziech, Redzięta, Smogorz, Domk, Dzigoma, Kobyłka, Parzech, Kłobuczek, Pępik, Kędzierza, Komor, Zdomir, Będzieciech, z których niektórzy przeywają w Zagorzynie; Czaple z tymi: Krzos, Smarz, Czyrzniela, Zdziewuj, Sułek, Miłochat, Chrap, Dłotla, Taisz, Goły, Siedlon, Kościoł, Milich, Lederg, Sulirad, Puka. Również Żyrdnicy z tymi posiadaczami: Karna, Dobek, Milej, Snowid, Targosza, Cirzpisz, Mieszek, Męcina, Łowęta...Również Sadowo z tymi: Stanoch, Pizla, Boruch, Wojan, Dargorad, Radost, którego pierworodnym jest Rpisz, Niezda, Wilkosz, Żerzucha, Radosz, Rusowic... Kolejną partię imion poznajemy dzięki temu, że Bulla Inicentego II wyszczególnia pełniących wobec arcybiskupstwa służbę: obowiązek koniuchów ci pełnią : Gościwuj, Wojuta, Niezamysł z trzema braćmi, Goszczon, Dziadk, Radost, Mękosza, Nadziej, Mozuta. Łagiewnikami zaś ci są : Krzyżan i Sobik z braćmi, Bolech z braćmi. Chłopami zaś są ci : Modlęta, Smogorz, Gniewosz z braćmi, Ćmina z bratem, Piskla, Maruszk, Sędziej, Domawuj, Cikarzewic, Smogorz, Witosz, Rusota z synami i braćmi... Ci zaś są cieślami: Wrzeszcz, Cis, Dułgota, Doman, Golijan, Gośćmi zaś ci są : Połk, Pokaj, Cieszęta, Łazina, Smarz, Złymysł, Uściech, Męcisz, Godzina, Pęcień, Czyrzniech, Modlic, Goszczon, Dobiesz z synami, Miłosz, Kwasek. Rycerzami także ci są: Soba, Stoigniew, Żegost, Męcisz...
Wraz z rozwojem chrześcijaństwa rodzime miana wyparły łacińskie a także greckie. Na ziemiach Polan przybywało Piotrów, Janów, Pawłów...Mający kluczową wagę dla chrzescijaństwa Sobór Trydencki w 1563 roku niestety był też niestety ciosem dla słowiańskich imion. Biskupi zabronili nadawać imiona, które nie byłyby imionami świętych. Szlachta obroniła Mirosławów, Zbingiewów i Jarosławów niestety prości ludzie mieli odtąd do wyboru imiona z kalendarza kościelnego. Dziś praktykuje się często w Kościele, nadawanie imienia chrzcielnego niejako jako drugie imie co pozwala na róznorodność imion oficjalnych rejestrowanych w USC. W pewnych sytuacjach pomaga to powrotowi imion słowiańskich w innych prowadzi niestety do udziwnień i amerykanizmów.
Niektóre imiona tradycji słowiańskiej i ich znaczenie
Imiona: żon, matek i dzierlatek
Bogdana-osoba dana przez Boga
Bogumiła-ta, która jest miła Bogu
Bogusława-osoba, która ma sławić Boga
Bolesława-osoba, która ma zdobyć więcej sławy
Bożena-obdarowana przez Boga, lub Błogosławiona
Bronisława-ta, która ma bronić sławy lub walczyć o sławę
Czesława-osoba, która ma czcić i szanować sławę(np. rodu)
Dąbrówka-wywodzi się od nazwy lasu dębowego-dąbrowy
Gniewomira- forma imienia pochodzącego od słowa MIR, czyli pokój. Wtedy oznacza tę, która potrafi opanować swój gniew i zaprowadzić spokój.
Godzimira-ta, która godzi, czyli nastaje, czyha na pokój(swoich wrogów) lub dąży, aby cieszyć się dużym mirem(poważaniem) u innych-zwłaszcza wrogów
Godzisłwa-ta, która godzi, czyli czyha, nastaje na cudzą sławę, a więc na oszczercę
Gorzysława-ta, która gorzy, czyli jaśnieje, płonie sławą
Grzymisława-ta, która cieszy się grzmiącą(czyli wielką, oszałamiającą)sławą
Kazimiera-pochodzi od starosłowiańskich słów KAZI, czyli niszczyć i MIR-pokój. Oznacza, więc niszczącą pokój-nie dającą spokoju swoim wrogom
Ludmiła-ta, która jest miła ludziom
Mieczysława-może oznaczać
Mirosława- ta, która jest sławna przez zaprowadzenie lub utrzymanie pokoju.
Radosława-osoba, która jest rada sławie, czyli zabiega o to, aby zdobyć jak największą sławę.
Sławomira-odwrócenie członów imienia Mirosława. Osoba sławna przez zaprowadzenie lub utrzymanie pokoju.
Sobiesława- osoba, która przywłaszcza sobie, czyli zdobywa sobie sławę.
Stanisława- jest sławą swego stanu-rodu
Sulisława-osoba, ciesząca się lepszą, większą (suli) sławą niż inni.
Wacława-osoba walcząca o większą sławą.
Wiesława-związane z nazwą rzeki Wisły.
Władysława-osoba, która zawładnęła(posiadła, zdobyła)sławę
Zdzisława-osoba, którą napełnia sława.
Imiona wojów, kmieci i mężów innych
Bogdan-ten, który jest dany przez Boga.
Bogumił-miły Bogu.
Bogusław-osoba, która ma sławić Boga.
Bolesław-osoba, która ma zdobyć więcej sławy.
Bożydar-dar Boga.
Bronisław-ten, który ma bronić sławy lub walczyć o sławę.
Chwalibóg-ten, który ma sławić Boga.
Chwalisław-ten, który bardzo sobie ceni swoją sławę(zwłaszcza zdobytą na polu walki).
Czcibor-ten, który czci, szanuje BOR(walkę).
Czesław-ten, który ma czcić i szanować sławę, dobrą cześć(np. rodu).
Dobiegniew-osoba, która jest dobra-mocna w gniewie(na wrogów).
Dobiesław-osoba, która jest dobra w sławie, czyli zdobyła dobrą sławę.
Dobrogost-osoba, która jest dobra i życzliwa dal gości.
Dobromierz-osoba, która jest dobra, mocna w utrzymaniu pokoju.
Dobromił-osoba, której dobro(dobry los, szczęście) jest miłe, czyli sprzyja.
Dobrosław-osoba, która ma dobrą sławę.
Domard-osoba, która jest rada z gości w domu.
Domasław-osoba, która ma dobrą sławę dzięki swemu domowi lub przynosi dobrą sławę swemu domowi.
Dzierżysław-ten, który dzierży sławę, tzn. cieszy się dobrą sławą.
Gniewomir-jeżeli pochodzi od słów MIR, czyli pokój-oznacza tego, który potrafi opanować gniew i zaprowadzić spokój. Jeżeli od słów MIERC, MIAR, MIER, czyli wielki, sławny-wtedy oznacza tego, którego gniew jest wielki.
Godzimir-ten, który godzi, czyli nastaje, czyha na pokój(swoich wrogów) lub dąży, aby cieszyć się dużym mirem(szacunkiem) u innych-zwłaszcza u wrogów.
Godzisław-ten, który godzi, czyli godzi, czyli czyha, nastaje na cudzą sławę.
Gorzysław-ten, który gorzy, czyli jaśnieje, płonie sławą.
Jarosław-ten, który słynie z gwałtownego usposobienia, siły i odwagi.
Kazimierz-od KAZI-niszczyć i MIR-pokój. Osoba niszcząca pokój-nie dająca spokoju swoim wrogom.
Lech-trudna do określenia etymologia. Najprawdopodobniej od staropol. Czasownika lisić, czyli działać chytrze, podstępnie.
Lubomir-ten, który miłuje pokój.
Ludomił-ten, który jest ludziom(dla ludzi)miły.
Mieszko – imię, które prawdopodobnie powstało od cechy jaka posiadał książe Mieżka oznacza mróży oczy po łacinie zapisano Misico co potem przetransponowane zostało ponownie na polski już jako Mieszko
Miłosław-ten, której miła jest sława-który pragnie zdobyć sławę.
Mścisław-od słów MSTA, czyli zemsta i SŁAWA, oznacz, więc tego, który zdobył sławę mszcząc się na wrogach.
Mściwój-oznacz tego, który pomścił swych wojów lub swego wuja.
Przemysław-od słów PRZEMYSŁ, czyli przemyślność, podstęp, fortel, dowcip; oznacza tego, który odznacza się ogromną bystrością umysłu, jest dowcipny, a także potrafi wykorzystać swój spryt w podstępnych celach.
Przybysław-ten, który ma przywabiać, czyli pomnażać sławę swoją i swego narodu.
Radosław-ten, który jest rad sławie, czyli zabiega o to, aby zdobyć jak największą sławę.
Rościsław-ten, który rości sobie prawo do sławy.
Sambor-ten, który za cel swojego życia uznaje samą walkę.
Sędziwoj-ten, który sądzi wojów(wojowników).
Sławomir-ten, który jest sławny przez zaprowadzenie lub utrzymanie pokoju.
Sobiesław-ten, który przywłaszcza sobie, czyli zdobywa sobie sławę.
Stanisław- jest sławą swego stanu-rodu
Sulisław-osoba, ciesząca się lepszą, większą(suli)sławą niż inni.
Świętosław-ten, który cieszy się świętą sławą.
Wacław-ten, który walczy o więcej sławy.
Wiesław-związane z nazwą rzeki Wisła.
Wińczysław – odpowiednik Wacława
Władysław- osoba, która zawładnęła(posiadła, zdobyła)sławę
Włodzimierz-ten, który wziął pokój(MIR) w swoje władanie.
Wojciech-ten, któremu uciechę sprawia to, że jest wojem, żołnierzem.
Wszebor-ten, dla którego walka jest wszystkim w życiu.
Zawisza-ten, który z zawiścią patrzy na sławę innych, przez co dokonuje wszelkich starań, aby samemu ją zdobyć.
Zbigniew-ten, który ma w sobie zbyt dużo gniewu lub nazbyt się gniewa.
Zdzisław-ten, które ma zdobyć sławę zostając na miewjscu w swoim domu.
|
